Türkiye’de her yıl binlerce kişi, yakınlarının vefatının ardından yalnızca mal varlıklarıyla değil, beklenmedik borçlarla da karşı karşıya kalıyor. Miras bırakanın borçları da mirasçılara geçerken, kanunlar mirasçılara da önemli bir koruma mekanizması sunuyor. Buna göre, mirasın borca batık olması halinde “reddi miras” hakkı kullanılarak hem miras hem de borçlar reddedilebiliyor. Ancak bu hakkın kullanılabilmesi için kritik öneme sahip süre ve kurallara dikkat edilmesi gerekiyor.
Borca batık miraslarda zamanında hareket etmeyen mirasçılar, borçlardan kendi kişisel mal varlıklarıyla sorumlu hale gelebiliyor. Kakıcı & Şimşek Hukuk Bürosu kurucularından Avukat Elvan Kakıcı Şimşek, özellikle ekonomik dalgalanmaların yaşandığı dönemlerde miras bırakanların kredi, vergi, icra ve ticari borçlarının mirasçılar açısından ciddi riskler oluşturabildiğine dikkat çekti.
Mirasın Borçları da Mirasçılara Geçiyor
Türk Medeni Kanunu’nda yer alan “külli halefiyet” ilkesi gereği, kişinin vefatıyla birlikte tüm hak ve borçlarının mirasçılarına geçtiğini belirten Av. Elvan Kakıcı Şimşek, şu değerlendirmede bulundu:
“Bir kişinin vefatıyla birlikte yalnızca mal varlığı değil, borçları da mirasçılarına geçer. Mirasçılar, miras bırakanın borçlarından sadece kendilerine kalan miras kadar değil, kendi kişisel mal varlıklarıyla da sorumlu hale gelebilirler. Bu nedenle mirasın içeriğinin dikkatle incelenmesi büyük önem taşır.”
Borca Batık Miraslarda Hayati Öneme Sahip Hak
Mirasın borçlarının mal varlığından fazla olduğunun anlaşılması halinde reddi miras yoluna başvurulabileceğini ifade eden Şimşek, bu hakkın birçok vatandaş tarafından yeterince bilinmediğini söyledi.
Şimşek, “Mirası reddeden kişi, miras bırakanın hem mal varlığını hem de borçlarını kabul etmemiş sayılır. Böylece ileride ortaya çıkabilecek borç yükümlülüklerinden de korunmuş olur. Özellikle yüksek kredi borçları, ticari yükümlülükler veya icra takipleri bulunan dosyalarda reddi miras son derece önemli bir hukuki güvence sağlar” dedi.
En Kritik Süre Sadece 3 Ay
Reddi miras hakkının süresiz olmadığını vurgulayan Av. Elvan Kakıcı Şimşek, vatandaşların en sık yaptığı hatanın süreyi kaçırmak olduğunu belirterek, “Kanun, mirasçılara yalnızca üç aylık bir süre tanımaktadır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir. Mirasçının, miras bırakanın ölümünü öğrendiği tarihten itibaren üç ay içerisinde reddi miras talebinde bulunması gerekir. Süre kaçırıldığında bu hak tamamen ortadan kalkar ve mirasçı borçlardan sorumlu hale gelir.” şeklinde konuştu.
Küçük Bir İşlem Bile Reddi Miras Hakkını Kaybettirebilir
En büyük risklerden biri de miras üzerinde yapılan tasarruf işlemleri. Mirasçıların farkında olmadan yaptıkları bazı işlemlerin, hukuken mirası kabul ettikleri anlamına gelebileceğini belirten Şimşek, şu uyarılarda bulundu:
“Örneğin miras bırakanın banka hesabındaki parayı çekmek, evini kiraya vermek, taşınmazlarını üzerinize geçirmek, aracını kullanmak ya da borçlarından bir kısmını ödemek gibi işlemler mirası zımnen kabul ettiğiniz şeklinde değerlendirilebilir. Böyle bir durumda reddi miras hakkınızı kaybedebilirsiniz. Hatta dava açılmış olsa bile mahkeme talebinizi reddedebilir.”
Hukuki Süreç Nasıl İşliyor?
Reddi miras işleminin, miras bırakanın son yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesi nezdinde yürütüldüğünü belirten Şimşek, sürecin uzman desteğiyle takip edilmesinin önemine dikkat çekti. Özellikle mirasın kapsamının net olarak bilinmediği durumlarda profesyonel hukuki destek alınmasının ileride oluşabilecek ciddi mali yükümlülüklerin önüne geçebileceğini ifade eden Şimşek, mirasçılara acele karar vermek yerine öncelikle terekenin detaylı şekilde araştırılmasını tavsiye etti.
“Borçlu Miraslarda Sessiz Kalmak Büyük Risk”
Şimşek, sözlerini şöyle tamamladı:
“Vatandaşlarımız çoğu zaman mirasın yalnızca mal varlığından ibaret olduğunu düşünüyor. Oysa hukuken borçlar da mirasın bir parçasıdır. Borca batık bir miras söz konusuysa, üç aylık süreyi kaçırmadan hareket etmek ve mirası kabul anlamına gelebilecek işlemlerden kaçınmak büyük önem taşıyor. Aksi halde mirasçıların hiç beklemedikleri bir borç yüküyle karşı karşıya kalmaları mümkün olabiliyor.
